Kıbrıs Tapu Çeşitleri: Türk, Eşdeğer ve Tahsis Koçanı

Kısa cevap: Kuzey Kıbrıs'ta tapu türünü arsanın 1974 öncesindeki kaydı belirler. Türk koçanı 1974 öncesi Kıbrıslı Türk ya da Rum olmayan yabancı mülküdür; eşdeğer koçan Güney'de mal bırakan Kıbrıslı Türklere karşılık verilen eski Rum mülküdür; tahsis koçanı ise devletin puan veya sosyal amaçla dağıttığı mülktür. Üçü de KKTC içinde geçerli tapudur, ama hiçbiri tek başına "risksiz" anlamına gelmez: ipotek, haciz, malik ve imar durumu her alımda ayrıca kontrol edilir.

Bu yazı, ilanda ya da sözleşme taslağında "Türk koçanı", "eşdeğer", "tahsis", "hisseli" veya "kat irtifakı" sözcüklerini gören ve bunun kendisi için ne anlama geldiğini bilmek isteyen alıcılar için. Anlattıklarımız yalnızca Kuzey Kıbrıs'taki (KKTC) tapu kayıtlarına ilişkindir; Güney'deki Larnaka ya da Baf gibi bölgelerde tapu sistemi başka bir devletin mevzuatına bağlıdır ve orada farklı kurallar geçerlidir.

Kıbrıs'ta tapu çeşitleri nelerdir?

KKTC'de satılan konutların neredeyse tamamı üç koçan türünden birine dayanır: Türk koçanı, eşdeğer koçan ve tahsis koçanı. Koçan türünü belirleyen şey bugünkü sahip değil, arazinin 20 Temmuz 1974 öncesindeki kaydıdır. Aynı parsel üzerinde yapılan bütün daireler, altındaki arsanın koçan türünü taşır. Bir projenin tapu türü sorulduğunda cevap, arsanın geçmişidir.

"Hisseli tapu", "kat irtifakı" ve "kat mülkiyeti" ise koçan türü değildir. Bunlar mülkiyetin nasıl paylaşıldığını ya da yapının tapudaki aşamasını anlatır. Yani bir daire hem eşdeğer koçanlı hem de kat irtifaklı olabilir; iki soruyu ayrı ayrı sormanız gerekir.

Koçan türüKökeniHukuki dayanakKKTC içinde geçerlilikUluslararası risk algısı
Türk koçanı (1974 öncesi yabancı koçanı dahil)1974 öncesi Kıbrıslı Türk veya Rum olmayan yabancı mülkü1974 öncesinden gelen kayıtTamDüşük
Eşdeğer koçanGüney'de mal bırakan Kıbrıslı Türklere karşılık olarak verilen eski Rum mülküİskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasası (İTEM)TamOrta; parselin geçmişine bağlı
Tahsis koçanıDevletin puan karşılığı veya sosyal amaçla dağıttığı mülkTahsis kararı ve ardından tescilTam (koçan tescil edilmişse)Orta ile yüksek arası

İlan metni bir başlangıç noktasıdır, kanıt değildir. Sahada üç durum sık görülür: bir kısmı Türk koçanı, bir kısmı eşdeğer olan birleştirilmiş parseller; 1974 sonrası birleştirme veya ifraz görmüş araziler; tahsis kararı olduğu hâlde koçanı henüz çıkmamış mülklerin "tapulu" diye sunulması. Tek geçerli bilgi, ilçe tapu amirliğindeki kayıttır.

Vakıf (Evkaf) arazilerini de ayrı tutun. Bazı bölgelerde Evkaf arazisi üzerinde uzun süreli kira ilişkisiyle kullanılan yapılar bulunur; bu durumda devredilen şey mülkiyet değil, kira hakkıdır. Sözleşmenin satış mı yoksa kira devri mi olduğunu avukatınıza sorun.

Türk koçanı neden daha az soru doğurur?

Türk koçanlı arazinin bugün hak iddia edebilecek eski bir Rum sahibi yoktur. Piyasada "Türk tapusu" ya da "1974 öncesi tapu" diye de geçer. İngilizlerin veya başka yabancıların 1974 öncesi mülkleri bazen "yabancı koçanı" diye anılır; risk açısından Türk koçanıyla aynı grupta değerlendirilir. Kökenini ve tapuda nasıl doğrulandığını Türk koçanı nedir başlıklı yazıda ayrıca anlattık.

Türk koçanlı bir konut ikinci elde daha geniş bir alıcı kitlesine satılabilir. Avrupa'da yaşayan ya da ileride mülkü Avrupalı bir alıcıya satmayı düşünenler bu yüzden çoğu zaman bu tapuyu tercih eder. Ancak Türk koçanı yalnızca 1974 öncesine dayanan mülkiyet sorusunu kapatır. İpotek, haciz, miras paylaşımı ya da imar sorunu her tapu türünde çıkabilir.

Eşdeğer ve tahsis koçanında risk nereden geliyor?

Eşdeğer koçan, 1974 sonrasında Güney'de mal bırakıp Kuzey'e göç eden Kıbrıslı Türklere, bıraktıkları mala karşılık verilen ve 1974 öncesinde Rumlara ait olan taşınmazların tapusudur. Dayanağı İTEM Yasası'dır ve KKTC içinde tam mülkiyet sağlar. Yeni projelerdeki tapuların önemli bir kısmı bu türdendir; bu yüzden "eşdeğer koçanlı ev almayın" gibi kesin tavsiyeler gerçekçi değildir.

Risk KKTC'deki tapunuzda değil, başka ülkelerdeki mal varlığınızdadır. Kıbrıs Cumhuriyeti Kuzey'deki eski Rum mülkleri üzerindeki KKTC tapularını tanımaz. Avrupa Birliği Adalet Divanı 2009'daki Apostolides ve Orams kararında, Güney mahkemesinin Kuzey'deki bir mülk için verdiği kararın başka bir AB ülkesinde tanınıp uygulanabileceğine hükmetti. Bu yüzden AB ülkesinde yaşayan, orada mülkü ya da geliri olan alıcılar için soru daha ağırdır. Türkiye'de yaşayan ve varlığı Türkiye'de olan bir alıcı için doğrudan risk daha sınırlıdır; yine de ileride satarken alıcı kitlesinin daralabileceğini hesaba katmak gerekir.

2006'da kurulan Taşınmaz Mal Komisyonu (TMK), eski Rum mal sahiplerinin tazminat, takas veya iade talep edebildiği KKTC kurumudur. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi 2010'daki Demopoulos kararında bu komisyonu etkili bir iç hukuk yolu olarak kabul etti. Eski sahibinin TMK aracılığıyla tazminat alıp hakkından vazgeçtiği bir parsel, aynı türdeki başka bir parsele göre daha az soru taşır. Avukatınızdan parsel için TMK'da bir başvuru ya da karar olup olmadığını araştırmasını isteyebilirsiniz; bu bilgiye her zaman kolay ulaşılamayabilir.

Tahsis koçanında aynı uluslararası soru geçerlidir, çünkü bu taşınmazların büyük kısmı da 1974 öncesinde Rumlara aitti. Buna yerel sorular eklenir: tahsis kişiye bağlı olduğu için mirasçılar arasında uyuşmazlık, eksik puan hesabı ya da tahsisin hiç koçana dönüşmemiş olması. Tahsis kararı ile tescil edilmiş koçan aynı şey değildir. Koçanı çıkmamış bir mülk için sözleşme imzalamak, devirde uzun gecikme ya da iptal riski yaratır.

Hisseli tapu, müstakil tapu ve kat mülkiyeti ne demek?

Müstakil tapuda bir parsel ya da bir bağımsız bölüm tek bir malik adına kayıtlıdır ve sınırları bellidir. Hisseli tapuda ise bir parsel birden fazla kişi adına paylar hâlinde kayıtlıdır. Paydaşın elindeki hak, parselin belirli bir köşesi değil, tamamı üzerindeki oransal bir haktır. Tapuda "şu bahçe sizin" yazmaz; bu yüzden kullanım, satış ve inşaat kararlarında diğer paydaşlarla uzlaşmak gerekir. Parselin ayrı tapulara bölünmesi (ifraz) imar kurallarına ve onay sürecine bağlıdır. Avantajları ve sakıncaları için KKTC hisseli tapu yazımıza bakabilirsiniz.

Apartman ve site projelerinde iki kavram daha karşınıza çıkar. Kat irtifakı, yapı tamamlanmadan önce bağımsız bölümlerin ve bunlara düşen arsa paylarının tapuda tanımlanmasıdır. Kat mülkiyeti ise yapı bitip gerekli izinler alındıktan sonra her bağımsız bölümün ayrı tapuya dönüşmesidir. Farkı ve alıcıya etkisi kat irtifakı ve kat mülkiyeti rehberimizde anlatılıyor.

2024'teki yasa değişikliğiyle, kat irtifakı veya kat mülkiyeti kurulmamış apartmanlarda proje üzerinden satışın sınırlandığı ve kuralın geçiş süresiyle uygulamaya alındığı aktarılıyor; Ağustos 2026'daki 89/2026 sayılı Kararname de kat irtifakı ve imar süreçleri için yeni süreler getirdi. Ayrıntılar değişebildiği için imzadan önce projede kat irtifakının kurulup kurulmadığını avukatınızla teyit edin.

Tapuda ipotek, haciz ve malik nasıl kontrol edilir?

Kontrol sırası tapu türünden bağımsızdır. Haziran 2026'dan itibaren tapu işlemleri elektronik sisteme taşınıyor ve bazı parsel bilgilerine yetki sınırları içinde çevrim içi erişilebiliyor; ayrıntılar TAKBİS KKTC yazımızda. Yine de alım kararında esas alınacak belge, avukatınızın ilçe tapu amirliğinden aldığı resmî araştırma sonucudur.

  1. Parsel bilgisini isteyin: köy veya mahalle, pafta, parsel ve varsa blok ile bağımsız bölüm numarası. Pazarlama adı yetmez.
  2. Avukatınıza tapu araştırması yaptırın: kayıtlı malik, koçan türü, ipotek, haciz, şerh ve daha önce kaydedilmiş satış sözleşmesi olup olmadığı sorgulanır.
  3. Malik ile satıcıyı eşleştirin: satıcı kayıtlı malik değilse hangi yetkiyle sattığını (şirket yetkisi, vekaletname, arsa sahibiyle sözleşme) belgeyle görün.
  4. Koçan türünü yazılı alın: "Türk koçanı", "eşdeğer" ya da "tahsis" bilgisi avukat raporunda açıkça yer almalı. Tahsis malında koçanın tescil edildiğini doğrulayın.
  5. Arsa ipoteğini sorun: projelerde arsanın inşaat finansmanı için ipotekli olması yaygındır. Sözleşmede, ödemenizi tamamladığınızda bağımsız bölümünüz üzerindeki ipoteğin kaldırılacağını (fek) söyleyen açık bir madde arayın.
  6. İmar ve izinlere bakın: inşaat izni, onaylı proje, kat irtifakı durumu ve bitmiş yapıda tamamlama belgesi.
  7. Eşdeğer koçanda geçmişi araştırın: parsel için Taşınmaz Mal Komisyonu'nda başvuru ya da karar olup olmadığı.

Sorgunun nasıl yapıldığını ve raporda neye bakılacağını KKTC tapu sorgulama yazımızda adım adım anlattık. Bu raporu görmeden kapora ödememenizi öneririz; kapora öncesi kontrol listesi kapora ve rezervasyon rehberimizde.

Projeden alımda tapu hangi aşamada olur?

Projeden ev alan biri ilk gün tapu almaz. Hakkı önce tapuya kaydedilen satış sözleşmesiyle, sonra kat irtifakıyla, yapı tamamlanınca da kat mülkiyetiyle somutlaşır. Koçan türü bütün bu aşamalarda arsanın türü olarak kalır.

AşamaNe anlama gelir?Alıcının elinde ne olur?
Sözleşmenin tapuya kaydıSatış sözleşmesi ilçe tapu amirliğine işlenirKayıt belgesi; aynı birimin başkasına satılmasına karşı engel
Kat irtifakıBağımsız bölümler ve arsa payları yapı bitmeden tapuda tanımlanırBelirli bir bağımsız bölüme bağlı hak
Kat mülkiyetiYapı tamamlanıp izinler alındıktan sonra her birim ayrı tapuya dönüşürBirim için ayrı tapu kaydı
DevirYabancı alıcıda Bakanlar Kurulu izni ve kalan harcın ödenmesinden sonra tescilAdınıza tapu

Kasım 2026 itibarıyla uygulanan kurala göre yabancı alıcıların satış sözleşmesi imzadan sonra bir ay içinde tapuya kaydedilmelidir. Türkiye vatandaşları dahil yabancı alıcılarda devir için izin gerekir; süreci Bakanlar Kurulu satın alma izni yazımızda anlattık. Projelerde tapunun hangi takvimle çıktığı ise projelerde tapu ne zaman çıkar yazısında.

Tapu türü, ödenecek tapu harcı ve vergi oranlarını değiştirmez; aynı oranlar uygulanır. Harcın hangi aşamada ödendiğini tapu harcı ve ev alım vergileri rehberimizde bulabilirsiniz.

Tapu türüne bakıp "bu ev risksiz" denebilir mi?

Denemez. Tapu türü tek bir soruyu, yani arazinin 1974 öncesine dayanan geçmişini cevaplar. Bir konutun güvenli bir alım olup olmadığını ise şu soruların hepsi birlikte belirler: satıcı kayıtlı malik mi ya da satma yetkisi var mı, tapuda ipotek veya haciz var mı, yapı onaylı projeye uygun mu, sözleşme zamanında tapuya kaydedilecek mi, siz hangi ülkede yaşıyor ve nerede mal varlığınız bulunuyor?

Aynı koçan türü iki farklı alıcı için farklı sonuç doğurabilir. Türkiye'de yaşayan ve evi kendisi kullanacak bir alıcı için eşdeğer koçanın pratik etkisi sınırlı kalabilir. Birleşik Krallık'ta mülkü olan ve ileride evi bir Avrupalıya satmayı planlayan bir alıcı için aynı tapu daha fazla düşünmeyi gerektirir. Bu değerlendirme genel bir yazıyla değil, sizin belgelerinize bakan bağımsız bir avukatla yapılır.

Örneğin Dipkarpaz'da 1. ve 2. etabını tamamladığımız Karpaz Peninsula Villas gibi bir site projesinde de tapu türü sorusu, villaların üzerinde durduğu arsanın kaydıyla cevaplanır. Bir sitede ya da tek bir evde, parsel bilgisini satıcıdan isteyip araştırmayı kendi avukatınıza yaptırmak her alıcının hakkıdır. Projenin genel bilgileri Karpaz Peninsula Villas sayfasında.

Karpaz Peninsula Villas, Dipkarpaz (dış görselleştirme). Bir sitede tapu türü, yapıların üzerinde durduğu arsanın kaydından gelir.

Sık sorulan sorular

Türk tapusu nedir?

Türk tapusu, piyasada Türk koçanı olarak da bilinir ve 1974 öncesinde de Kıbrıslı Türklere ya da Rum olmayan yabancılara ait olan taşınmazların Kuzey Kıbrıs'taki tapusudur. Arazi üzerinde hak iddia edebilecek eski bir Rum sahibi bulunmadığı için uluslararası risk algısı düşüktür. İpotek, haciz ve imar kontrolü yine de ayrıca yapılmalıdır.

Eşdeğer tapu nedir?

Eşdeğer tapu, 1974 sonrasında Güney'de mal bırakan Kıbrıslı Türklere, bıraktıkları mala karşılık verilen ve 1974 öncesinde Rumlara ait olan taşınmazların tapusudur. Dayanağı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasası'dır ve KKTC içinde tam mülkiyet sağlar. Kıbrıs Cumhuriyeti bu tapuları tanımadığı için AB ülkelerinde mal varlığı olan alıcılar açısından ek değerlendirme gerekir.

Tahsis tapu nedir?

Tahsis tapu, devletin 1974 sonrasında puan sistemiyle veya sosyal amaçla dağıttığı taşınmazların tapusudur. Tahsis kararı ile tescil edilmiş koçan aynı şey değildir; koçanı çıkmamış bir mülk için sözleşme imzalamak devirde gecikme ya da iptal riski taşır. Avukatınız koçanın tescilini ve satıcının kayıtlı malik olduğunu doğrulamalıdır.

Hisseli tapu ile müstakil tapunun farkı nedir?

Müstakil tapuda parsel ya da bağımsız bölüm tek bir malik adına ve belirli sınırlarla kayıtlıdır. Hisseli tapuda parsel birden fazla kişi adına paylar hâlinde kayıtlıdır ve paydaşın hakkı parselin belirli bir bölümüne değil, tamamına oransal olarak yayılır. Kullanım, satış ve bölünme kararlarında diğer paydaşlar ve imar kuralları devreye girer.

Kat mülkiyeti ve kat irtifakı ne demektir?

Kat irtifakı, yapı tamamlanmadan önce bağımsız bölümlerin ve arsa paylarının tapuda tanımlanmasıdır. Kat mülkiyeti, yapı bitip gerekli izinler alındıktan sonra her bağımsız bölümün ayrı tapuya dönüşmesidir. Projeden alımda imzadan önce kat irtifakının kurulup kurulmadığını avukatınıza sorun.

Tapuda ipotek veya haciz nasıl kontrol edilir?

Satıcıdan pafta, parsel ve bağımsız bölüm bilgisini alıp avukatınıza ilgili ilçe tapu amirliğinde araştırma yaptırırsınız. Araştırma; kayıtlı maliki, koçan türünü, ipotek, haciz ve şerhleri ve daha önce kaydedilmiş satış sözleşmelerini gösterir. Bu sonucu yazılı rapor olarak alın ve kaporadan önce okuyun.

Tapu devri ne zaman yapılır?

Tapusu hazır bir evde KKTC vatandaşı alıcı devri doğrudan yapabilir. Türkiye vatandaşları dahil yabancı alıcılarda önce sözleşme tapuya kaydedilir, Bakanlar Kurulu izni Resmî Gazete'de yayımlanır, kalan harç ödenir ve devir yapılır. Projede ayrıca kat mülkiyetinin kurulması gerekir. Kasım 2026 itibarıyla süreleri avukatınızla teyit edin.

Tapu hazır değilse ev alınır mı?

Alınabilir; projeden alımların çoğu bu şekilde yapılır. Bu durumda hakkınızı tapuya zamanında kaydedilmiş satış sözleşmesi korur. İmzadan önce arsanın kayıtlı malikini, ipotek durumunu ve kaldırılma şartını, inşaat iznini ve kat irtifakı durumunu kontrol ettirin; ödemeleri inşaatın ve tapu sürecinin ilerleyişine bağlayın.

Baktığınız bir konutun tapu durumunu nasıl değerlendireceğinizden emin değilseniz Akol Global ekibine yazabilirsiniz; hangi belgeleri istemeniz gerektiğini birlikte netleştirelim.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, vergisel veya finansal danışmanlık yerine geçmez. Son güncelleme: Kasım 2026.